Przejdź do treści

Wzory Viète’a: kiedy i jak ich używać

Wzory Viète'a: kiedy i jak ich używać

Wzory Viète’a pozwalają znaleźć związki między pierwiastkami równania kwadratowego a jego współczynnikami, bez liczenia samych pierwiastków. Na maturze z matematyki ratują czas w zadaniach z parametrem.

Matematyka · online

Wybierz nauczyciela i zrób kolejny krok

Zobacz wszystkich nauczycieli tego przedmiotu

Co to są wzory Viète’a

Co to są wzory Viète’a? To zależności między pierwiastkami równania a jego współczynnikami, nazwane od François Viète’a, francuskiego matematyka z XVI wieku. Dla równania kwadratowego ax² + bx + c = 0 o pierwiastkach x₁ i x₂ mamy:

x₁ + x₂ = −b : a

x₁ · x₂ = c : a

Jakie są wzory Viète’a dla równania kwadratowego? Właśnie te dwa: suma pierwiastków i iloczyn pierwiastków.

Jak wyprowadzić wzory Viète’a

Jak wyprowadzić wzory Viète’a? Wychodzimy z postaci iloczynowej:

a(x − x₁)(x − x₂) = ax² − a(x₁ + x₂)x + a · x₁x₂

Porównując współczynniki z postacią ogólną, dostajemy:

−a(x₁ + x₂) = b

a · x₁x₂ = c

a stąd wzory powyżej.

Postać ogólną, kanoniczną i iloczynową oraz zależność między deltą a liczbą miejsc zerowych omawiamy w artykule o funkcji kwadratowej.

Kiedy stosuje się wzory Viète’a

Kiedy stosuje się wzory Viète’a? Gdy w zadaniu pojawia się suma lub iloczyn pierwiastków, a nie trzeba znać każdego z osobna.

Warunki stosowania wzorów Viète’a:

  • równanie musi mieć pierwiastki (czyli Δ ≥ 0, jeśli szukamy rzeczywistych),
  • a ≠ 0.

Czy można stosować wzory Viète’a, gdy wyróżnik jest ujemny?

Wzory zachowują sens w liczbach zespolonych, ale w zadaniach szkolnych zakładamy Δ ≥ 0.

Przykłady rozwiązań krok po kroku

Jak znaleźć sumę i iloczyn pierwiastków równania kwadratowego?

Dla równania 2x² − 6x + 4 = 0:

x₁ + x₂ = 6 : 2 = 3

x₁ · x₂ = 4 : 2 = 2

Jak sprawdzić wyniki równania kwadratowego za pomocą wzorów Viète’a?

Dla x² − 5x + 6 = 0 pierwiastki 2 i 3 dają sumę 5 i iloczyn 6, zgodnie ze wzorami.

Jak używać wzorów Viète’a do rozwiązywania równań kwadratowych?

Czasem pierwiastki da się odgadnąć: szukamy dwóch liczb o sumie 5 i iloczynie 6.

Jeśli chcesz utrwalić podstawy, sprawdź również, jak rozwiązywać równania kwadratowe i nierówności.

Przykład zastosowania w zadaniu maturalnym:

Oblicz x₁² + x₂² dla równania x² − 4x + 1 = 0. Korzystamy z tożsamości:

x₁² + x₂² = (x₁ + x₂)² − 2x₁x₂ = 16 − 2 = 14

Tożsamość tę można wyprowadzić ze wzorów skróconego mnożenia, korzystając ze wzoru na kwadrat sumy.

Wzory Viète’a dla wielomianów wyższego stopnia

Czy wzory Viète’a działają dla równań wyższego stopnia? Tak. Dla równania trzeciego stopnia ax³ + bx² + cx + d = 0 o pierwiastkach x₁, x₂, x₃ mamy:

x₁ + x₂ + x₃ = −b : a

x₁x₂ + x₁x₃ + x₂x₃ = c : a

x₁x₂x₃ = −d : a

To uogólnienie wzorów na pierwiastki wielomianu, przydatne przy rozkładzie wielomianu na czynniki.

Warto również poznać rodzaje funkcji i różnice między ich wykresami.

Wzory Viète’a a uzupełnianie do kwadratu

Jaka jest różnica między wzorami Viète’a a metodą uzupełniania do kwadratu? Uzupełnianie do kwadratu prowadzi do wartości pierwiastków, a wzory Viète’a dają relacje między nimi, bez ich wyznaczania.

Zastosowania i wskazówki

Pracę ze wzorami Viète’a najlepiej ćwiczyć na zadaniach z parametrem.

Wzory Viète’a mają wiele praktycznych zastosowań: pozwalają wyznaczyć parametr, zbadać znaki pierwiastków i sprawdzić wyniki bez liczenia delty.

Wzory Viète’a opisują pierwiastki równania kwadratowego i ich związek ze współczynnikami wielomianu. To część algebry elementarnej, a samo twierdzenie Viète’a mówi, że suma i iloczyn pierwiastków zależą tylko od współczynników.

Dla równania kwadratowego wzory Viète’a, czyli suma i iloczyn pierwiastków, wynoszą odpowiednio −b : a oraz c : a, gdzie a to współczynnik przy najwyższej potędze w wielomianie stopnia drugiego.

Dzięki temu nie trzeba liczyć delty, czyli wyróżnika, gdy interesuje nas tylko symetryczna funkcja pierwiastków, na przykład x₁² + x₂².

Kiedy używać wzorów Viète’a na maturze?

Zawsze, gdy w zadaniu pojawia się suma lub iloczyn pierwiastków albo parametr.

Wzory Viète’a należą do zakresu rozszerzonego matematyki, dlatego warto uwzględnić je podczas przygotowania do matury z matematyki.

Jak stosować wzory Viète’a w zadaniach?

Najpierw zapisz założenia, potem wzory, na końcu podstaw dane:

  1. założenia,
  2. wzory,
  3. podstawienie danych.

Przykłady rozwiązań wzorów Viète’a krok po kroku znajdziesz w każdym zbiorze zadań. Ćwiczenia z rozwiązaniami 2026 do wzorów Viète’a warto wykonać przed maturą.

Wzory Viète’a dla równania trzeciego stopnia zapisujemy podobnie, ale z trzema pierwiastkami.

Jakie są przykłady zastosowania wzorów Viète’a w zadaniach maturalnych?

  • obliczanie x₁² + x₂²,
  • szukanie parametru, dla którego pierwiastki mają ten sam znak,
  • warunek na sumę pierwiastków.

Jeśli chcesz sprawdzić swoje ogólne przygotowanie z matematyki, skorzystaj z naszych testów poziomujących.

Potrzebujesz pomocy w nauce wzorów Viète’a?

Sprawdź korepetycje z matematyki. Podczas indywidualnych zajęć przećwiczysz stosowanie wzorów Viète’a, rozwiązywanie równań kwadratowych i zadania z parametrem.

Poznaj nasze metody nauczania i sprawdź, jak pomagamy uczniom zrozumieć trudniejsze zagadnienia matematyczne.

Wybierz nauczyciela z naszej oferty korepetycji online i przygotuj się do matury z matematyki.

FAQ

Jakie są wzory Viète’a dla równania kwadratowego?

x₁ + x₂ = −b : a

x₁ · x₂ = c : a

Kiedy używać wzorów Viète’a?

Gdy zadanie dotyczy sumy lub iloczynu pierwiastków.

Jakie są warunki stosowania wzorów Viète’a?

a ≠ 0 i istnienie pierwiastków rzeczywistych, czyli Δ ≥ 0.

Zapisy i kontakt

Potrzebujesz wsparcia w nauce?

Umów lekcję diagnostyczną i sprawdź, jak możemy pomóc w przygotowaniu do egzaminów.