Przejdź do treści

Twierdzenie cosinusów i sinusów: wzory i zadania

Twierdzenie cosinusów i sinusów: wzory i zadania

Twierdzenie cosinusów i twierdzenie sinusów pozwalają rozwiązywać trójkąty dowolne, nie tylko prostokątne. Obie reguły pojawiają się w zadaniach maturalnych z trygonometrii, więc warto je znać i umieć dobrać do sytuacji.

Matematyka · online

Wybierz nauczyciela i zrób kolejny krok

Zobacz wszystkich nauczycieli tego przedmiotu

Jeśli dopiero poznajesz te zagadnienia, sprawdź, o co chodzi w trygonometrii i jakie pojęcia warto opanować na początku.

Twierdzenie cosinusów: wzór i zastosowanie

Czym jest twierdzenie cosinusów i do czego służy? Pozwala obliczyć bok lub kąt w trójkącie dowolnym, gdy znamy odpowiednie dane.

Jak brzmi wzór na twierdzenie cosinusów?

Dla trójkąta o bokach a, b, c i kącie γ leżącym naprzeciw boku c:

c² = a² + b² − 2ab · cos γ

Wzór cosinusów, zwany też prawem cosinusów, można zapisać dla każdego boku.

Jak obliczyć bok trójkąta za pomocą twierdzenia cosinusów?

Przykład: a = 5, b = 7, γ = 60°. Mamy:

c² = 25 + 49 − 2 · 5 · 7 · 0,5 = 39

c = √39

Jak obliczyć kąt trójkąta za pomocą twierdzenia cosinusów?

Przekształcamy wzór:

cos γ = (a² + b² − c²) : 2ab

Gdy wynik jest ujemny, kąt jest rozwarty.

Twierdzenie cosinusów, trójkąt dowolny, przykłady pokazują jedną zasadę: potrzebujemy wszystkich trzech boków albo dwóch boków i kąta między nimi.

Czy twierdzenie cosinusów można stosować do każdego trójkąta

Tak, do każdego.

Jak twierdzenie cosinusów odnosi się do twierdzenia Pitagorasa?

Dla kąta prostego cos 90° = 0, więc wzór przechodzi w:

c² = a² + b²

Twierdzenie Pitagorasa jest więc szczególnym przypadkiem twierdzenia cosinusów.

Twierdzenie sinusów: wzór

Czym jest twierdzenie sinusów i kiedy je stosujemy? Mówi, że stosunek długości boku do sinusa kąta przeciwległego jest stały:

a : sin α = b : sin β = c : sin γ = 2R

gdzie R to promień okręgu opisanego na trójkącie.

Jak brzmi wzór na twierdzenie sinusów? Właśnie tak, a w zadaniach najczęściej zapisujemy go jako proporcję.

Prawo sinusów przydaje się, gdy znamy:

  • dwa kąty i jeden bok,
  • albo dwa boki i kąt przeciwległy jednemu z nich.

Jak rozwiązywać zadania z twierdzeniem sinusów krok po kroku?

Przykład: α = 30°, β = 45°, a = 6. Z proporcji:

b = a · sin β : sin α = 6 · (√2 : 2) : 0,5 = 6√2

Przy takich obliczeniach warto mieć pod ręką wzory trygonometryczne oraz wartości funkcji dla najważniejszych kątów.

Kiedy używać twierdzenia cosinusów, a kiedy sinusów

Jaka jest różnica między twierdzeniem sinusów a twierdzeniem cosinusów?

TwierdzenieKiedy go używamy
Cosinusówtrzy boki albo dwa boki i kąt między nimi
Sinusówdwa kąty i bok albo dwa boki i kąt przeciwległy jednemu z nich

W drugim przypadku trzeba uważać, bo zadanie może mieć dwa rozwiązania.

Zadania z twierdzenia sinusów w trójkącie prostokątnym są zwykle prostsze, bo wystarczy zwykła definicja sinusa.

Najczęstsze błędy

Jakie są najczęstsze błędy przy stosowaniu twierdzeń sinusów i cosinusów?

  • mylenie boku z kątem przeciwległym,
  • pominięcie znaku minus przy cos kąta rozwartego,
  • ustawienie kalkulatora w radianach zamiast stopni,
  • zapominanie o dwóch możliwych rozwiązaniach przy sinusach.

Przed maturą z matematyki warto rozwiązać kilka zadań każdego typu, bo to jedna z najczęstszych tematyk geometrii na egzaminie.

Kiedy stosować twierdzenie sinusów, a kiedy cosinusów, najlepiej widać na przykładach. Zadania z rozwiązaniami do twierdzenia sinusów warto zaczynać od prostych trójkątów.

Twierdzenie cosinusów, czyli obliczanie boków i kątów w dowolnym trójkącie, opiera się na funkcjach trygonometrycznych i twierdzeniu Pitagorasa.

Obliczanie pól trójkątów

Obliczanie pól trójkątów ze wzorem:

P = ½ab sin γ

korzysta z tych samych funkcji.

Sprawdź również, jak obliczyć pole trapezu, równoległoboku i trójkąta oraz jakie inne wzory sprawdzają się w zadaniach geometrycznych.

Wyprowadzenie wzoru twierdzenia cosinusów krok po kroku

Wygląda tak:

  1. poprowadź wysokość,
  2. zapisz dwa razy twierdzenie Pitagorasa,
  3. podstaw cos γ.

Przy rozwiązywaniu podobnych zadań przydadzą się również pozostałe wzory planimetrii.

Twierdzenie sinusów i cosinusów na maturze

Twierdzenie sinusów i cosinusów na maturze 2026 pojawia się w zadaniach z geometrii.

Kiedy używać twierdzenia cosinusów, a kiedy twierdzenia sinusów? Cosinusów przy trzech bokach lub dwóch bokach i kącie między nimi, a sinusów przy dwóch kątach i boku.

Podczas przygotowania do matury z matematyki warto zaplanować czas na powtórki z geometrii i trygonometrii. Pomogą w tym planery do nauki.

Potrzebujesz pomocy w nauce trygonometrii?

Wsparcie przy trygonometrii znajdziesz na korepetycjach z matematyki. Podczas indywidualnych zajęć przećwiczysz stosowanie twierdzeń sinusów i cosinusów oraz rozwiązywanie zadań maturalnych krok po kroku.

Zobacz wyniki naszych uczniów na maturze z matematyki i sprawdź, jak wypadają na tle średniej krajowej.

Sprawdź naszą ofertę korepetycji online i wybierz nauczyciela, który pomoże Ci opanować trudniejsze zagadnienia z geometrii i trygonometrii.

FAQ

Jak brzmi wzór na twierdzenie cosinusów?

c² = a² + b² − 2ab · cos γ

Jak brzmi wzór na twierdzenie sinusów?

a : sin α = b : sin β = c : sin γ = 2R

Czy twierdzenie cosinusów można stosować do każdego trójkąta?

Tak, do każdego.

Zapisy i kontakt

Potrzebujesz wsparcia w nauce?

Umów lekcję diagnostyczną i sprawdź, jak możemy pomóc w przygotowaniu do egzaminów.