Przejdź do treści

Liczby pierwsze: definicja, lista do 100 i jak je rozpoznać

Liczby pierwsze: definicja, lista do 100 i jak je rozpoznać

Liczby pierwsze pojawiają się w matematyce od klasy piątej, a potem wracają przy ułamkach, rozkładzie na czynniki i kryptografii. Ten artykuł porządkuje najważniejsze informacje: definicję, listę i sposoby sprawdzania.

Matematyka · online

Wybierz nauczyciela i zrób kolejny krok

Zobacz wszystkich nauczycieli tego przedmiotu

Definicja liczby pierwszej

Co to jest liczba pierwsza? Definicja liczby pierwszej mówi, że to liczba naturalna większa od 1, która ma dokładnie dwa dzielniki: 1 i samą siebie.

Jeśli chcesz przypomnieć sobie podstawowe pojęcia matematyczne, zacznij od rodzajów liczb i ich własności.

Czym różni się liczba pierwsza od złożonej?

Liczba złożona ma więcej niż dwa dzielniki, na przykład 12 dzieli się przez 1, 2, 3, 4, 6 i 12.

Czy 1 jest liczbą pierwszą?

Nie, bo ma tylko jeden dzielnik. Odpowiedź na pytanie „czy 1 jest liczbą pierwszą” brzmi więc jednoznacznie: nie, liczba 1 nie jest ani pierwsza, ani złożona.

Jaka jest najmniejsza liczba pierwsza?

To 2. Czy 2 jest liczbą pierwszą? Tak, i jest to jedyna parzysta liczba pierwsza. Wszystkie pozostałe są nieparzyste.

Liczby pierwsze należą do zbioru liczb naturalnych, który zawiera się w zbiorze liczb rzeczywistych.

Liczby pierwsze do 100: lista

Ile jest liczb pierwszych do 100? Dokładnie 25. Oto one:

2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97

Do 1000 takich liczb jest 168.

Jakie są przykłady liczb pierwszych poza listą?

Na przykład 101, 103, 107 i 109.

Jak sprawdzić, czy liczba jest pierwsza

Jak sprawdzić, czy liczba jest pierwsza? Najprostszy test pierwszości liczby naturalnej większej od 1 polega na dzieleniu jej przez kolejne liczby pierwsze nie większe niż pierwiastek z badanej liczby. Jeśli badana liczba nie dzieli się przez żadną z nich, jest pierwsza.

Przykład: czy 97 jest pierwsza? Pierwiastek z 97 jest mniejszy niż 10, więc sprawdzamy 2, 3, 5 i 7. Żadna z nich nie dzieli 97, więc jest pierwsza.

Przydają się cechy podzielności:

  • przez 2 (ostatnia cyfra parzysta),
  • przez 3 (suma cyfr podzielna przez 3),
  • przez 5 (ostatnia cyfra 0 lub 5).

Cechy podzielności warto utrwalić również podczas przygotowania do egzaminu ósmoklasisty z matematyki.

Sito Eratostenesa

Jak znaleźć liczby pierwsze metodą sita Eratostenesa?

  1. Wypisujemy liczby od 2 do 100, zostawiamy 2 i wykreślamy wszystkie jej wielokrotności większe od 2.
  2. Następnie zostawiamy 3 i wykreślamy jej wielokrotności większe od 3, potem postępujemy tak samo z 5 i 7.
  3. Wystarczy dojść do 7, bo kolejna liczba pierwsza, 11, ma kwadrat większy niż 100.
  4. Liczby, które zostaną, są pierwsze.

Metodę przypisuje się Eratostenesowi z Cyreny, greckiemu matematykowi.

Rozkład na czynniki pierwsze i zastosowania

Każdą liczbę naturalną większą od 1 można jednoznacznie rozłożyć na iloczyn liczb pierwszych, na przykład:

60 = 2 · 2 · 3 · 5

Taki rozkład na czynniki pierwsze służy do wyznaczania NWD i NWW.

Zastosowanie liczb pierwszych jest też praktyczne: liczby pierwsze w kryptografii zabezpieczają szyfrowanie, bo łatwo pomnożyć dwie duże liczby pierwsze, ale trudno rozłożyć wynik na czynniki.

Czy liczby pierwsze są nieskończone?

Tak, wykazał to już Euklides.

Największa znana liczba pierwsza, odkryta w 2024 roku, to liczba Mersenne’a 2136279841 − 1, która ma 41 024 320 cyfr (stan na 14 listopada 2026 roku).

Sprawdź również, czym jest liczba doskonała i jaki ma związek z liczbami pierwszymi Mersenne’a.

Lista liczb pierwszych do 1000 jest dłuższa i liczy 168 pozycji.

Istnieją wzory matematyczne pozwalające wyznaczać kolejne liczby pierwsze, jednak w praktyce do ich wyszukiwania stosuje się algorytmy, takie jak sito Eratostenesa.

Liczby pierwsze znajdują zastosowanie w kryptografii, bo na nich opiera się szyfrowanie danych.

Twierdzenie o nieskończoności liczb pierwszych należy do teorii liczb, a cała ta dziedzina wyrasta z matematyki elementarnej i podzielności liczb.

Prosty algorytm sprawdzania pierwszości to właśnie dzielenie przez liczby pierwsze do pierwiastka.

Ćwiczenia z liczb pierwszych dla klasy 5

Do ćwiczeń z liczb pierwszych dla klasy 5 przydają się zadania polegające na wypisywaniu liczb pierwszych z danego przedziału i rozkładaniu liczb na czynniki.

Nauka matematyki online pozwala utrwalać te zagadnienia krok po kroku.

Sprawdź swoją wiedzę z matematyki, korzystając z naszych testów poziomujących.

Potrzebujesz pomocy w nauce liczb pierwszych?

Jeśli potrzebujesz pomocy, sprawdź korepetycje z matematyki.

Sprawdź naszą ofertę korepetycji online i wybierz nauczyciela, który pomoże Ci utrwalić podstawy matematyki.

FAQ

Jakie są liczby pierwsze do 100?

Jest ich 25: od 2 do 97, wymienione powyżej.

Czy 1 jest liczbą pierwszą?

Nie, bo ma tylko jeden dzielnik.

Jak udowodnić, że liczba jest pierwsza?

W przypadku liczby naturalnej większej od 1 wystarczy wykazać, że nie dzieli się ona przez żadną liczbę pierwszą nie większą niż jej pierwiastek.

Czy liczby pierwsze są nieskończone?

Tak, istnieje nieskończenie wiele liczb pierwszych.

Zapisy i kontakt

Potrzebujesz wsparcia w nauce?

Umów lekcję diagnostyczną i sprawdź, jak możemy pomóc w przygotowaniu do egzaminów.