Przejdź do treści

Twierdzenie Pitagorasa: wzór, dowód i zadania

Twierdzenie Pitagorasa: wzór, dowód i zadania

Twierdzenie Pitagorasa to jedno z najsłynniejszych twierdzeń w matematyce. Uczy się go już w szkole podstawowej, a wraca w geometrii, trygonometrii i zadaniach maturalnych.

Matematyka · online

Wybierz nauczyciela i zrób kolejny krok

Zobacz wszystkich nauczycieli tego przedmiotu

Warto również poznać pozostałe wzory planimetrii, które przydają się podczas rozwiązywania zadań z geometrii.

Co mówi twierdzenie Pitagorasa

Co mówi twierdzenie Pitagorasa? W trójkącie prostokątnym suma kwadratów długości przyprostokątnych jest równa kwadratowi długości przeciwprostokątnej.

Wzór Pitagorasa zapisujemy jako:

a² + b² = c²

Co to jest przeciwprostokątna i przyprostokątna?

  • Przyprostokątne (katety) to dwa boki tworzące kąt prosty.
  • Przeciwprostokątna to najdłuższy bok leżący naprzeciw kąta prostego.

Twierdzenie Pitagorasa działa tylko dla trójkątów prostokątnych.

Jak obliczyć przeciwprostokątną

Jak obliczyć przeciwprostokątną ze wzoru Pitagorasa? Dodajemy kwadraty przyprostokątnych i wyciągamy pierwiastek.

Przykład: przyprostokątne 5 i 12, więc:

c² = 25 + 144 = 169, a c = 13

Jak obliczyć przyprostokątną?

Jeśli szukamy przyprostokątnej, odejmujemy:

a² = c² − b²

Przykład: c = 10, b = 6, więc:

a² = 100 − 36 = 64 i a = 8

Kiedy stosuje się twierdzenie Pitagorasa

Kiedy stosuje się twierdzenie Pitagorasa? Przy obliczaniu:

  • długości boków w trójkącie prostokątnym,
  • przekątnych prostokąta i kwadratu,
  • wysokości w trójkątach równoramiennych,
  • w zadaniach praktycznych, na przykład z długością drabiny opartej o ścianę.

Twierdzenie Pitagorasa pomaga również wyznaczyć wysokość potrzebną do obliczenia pola trapezu, równoległoboku i trójkąta.

Jak zastosować twierdzenie Pitagorasa w zadaniach z geometrii przestrzennej?

Przekątna prostopadłościanu o krawędziach a, b, c wynosi:

√(a² + b² + c²)

a przekątna sześcianu o krawędzi a to:

a√3

Dowód twierdzenia Pitagorasa krok po kroku

Jak udowodnić twierdzenie Pitagorasa? Jeden z prostszych dowodów geometrycznych wykorzystuje kwadrat o boku a + b.

  1. Wewnątrz układamy cztery takie same trójkąty prostokątne o przyprostokątnych a i b.
  2. Wolna przestrzeń tworzy kwadrat o boku c.
  3. Pole dużego kwadratu liczymy na dwa sposoby: (a + b)² oraz 4 · ½ab + c².

Z porównania:

a² + 2ab + b² = 2ab + c²

więc:

a² + b² = c²

To przykład dowodu geometrycznego, jakich znanych jest wiele.

Trójki pitagorejskie i twierdzenie odwrotne

Czym jest trójka pitagorejska?

To trzy liczby naturalne spełniające warunek a² + b² = c². Najbardziej znane to:

abc
345
51213
81517
72425

Jak sprawdzić, czy trójkąt jest prostokątny za pomocą twierdzenia Pitagorasa?

Stosujemy twierdzenie odwrotne do twierdzenia Pitagorasa: jeśli suma kwadratów dwóch krótszych boków jest równa kwadratowi najdłuższego, trójkąt jest prostokątny.

Dla boków 6, 8, 10 mamy:

36 + 64 = 100

więc jest prostokątny.

Historia i zadania

Kto odkrył twierdzenie Pitagorasa?

Nazwa pochodzi od greckiego matematyka Pitagorasa z Samos (VI w. p.n.e.), ale zależność znano wcześniej, między innymi w Babilonii, a pierwszy znany zapis dowodu w „Elementach” pochodzi od Euklidesa.

Jakie są przykładowe zadania z twierdzenia Pitagorasa?

  • Oblicz przekątną prostokąta 6 na 8 (wynik 10).
  • Oblicz wysokość trójkąta równobocznego o boku a (wynik a√3 : 2).
  • Oblicz odległość dwóch punktów na płaszczyźnie.

Trudniejsze zadania maturalne łączą Pitagorasa z funkcjami, okręgami i twierdzeniem cosinusów, bo twierdzenie cosinusów uogólnia wzór Pitagorasa.

Podczas przygotowania do matury z matematyki warto również wiedzieć, o co chodzi w trygonometrii i jak wykorzystać ją w zadaniach geometrycznych.

Twierdzenie Pitagorasa w klasie 8

W zadaniach klasy 8 warto ćwiczyć rysunek pomocniczy. Twierdzenie Pitagorasa w klasie 8 ćwiczy się głównie na przekątnej kwadratu i wysokości trójkąta równoramiennego.

Zadania z twierdzenia Pitagorasa z rozwiązaniami pokazują, jak to działa w praktyce.

Wzór matematyczny twierdzenia Pitagorasa to zwykłe równanie algebraiczne z jedną niewiadomą.

Przykłady na twierdzenie Pitagorasa w trójkącie prostokątnym to trójki 9, 12, 15 albo 20, 21, 29, a samo twierdzenie jest podstawą geometrii euklidesowej.

Rozwiązywanie zadań z twierdzenia Pitagorasa jest ważnym elementem przygotowania do egzaminu ósmoklasisty z matematyki. Swoją wiedzę możesz sprawdzić, korzystając z testów poziomujących.

Potrzebujesz pomocy w rozwiązywaniu zadań z twierdzenia Pitagorasa?

Jeśli potrzebujesz pomocy, sprawdź korepetycje z matematyki. Podczas indywidualnych zajęć przećwiczysz obliczanie długości boków, przekątnych i wysokości figur geometrycznych.

Poznaj nasze metody nauczania i dowiedz się, jak pomagamy uczniom zrozumieć matematykę oraz samodzielnie rozwiązywać zadania.

Sprawdź naszą ofertę korepetycji online i wybierz nauczyciela, który pomoże Ci przygotować się do sprawdzianu lub egzaminu.

FAQ

Jak brzmi wzór na twierdzenie Pitagorasa?

a² + b² = c²

gdzie c to przeciwprostokątna.

Czy twierdzenie Pitagorasa działa tylko dla trójkątów prostokątnych?

Tak, w tej postaci. Dla dowolnych trójkątów stosuje się twierdzenie cosinusów.

Jak sprawdzić, czy trójkąt jest prostokątny?

Sprawdzić, czy suma kwadratów dwóch krótszych boków równa się kwadratowi najdłuższego.

Zapisy i kontakt

Potrzebujesz wsparcia w nauce?

Umów lekcję diagnostyczną i sprawdź, jak możemy pomóc w przygotowaniu do egzaminów.